29 Haziran 2008 Pazar

Papin Denis

Fransız fizikçisi ve mucidi (Chitenay, Blois yakını 1647 Londra 1712'ye d.). Paris'te Christian Huygens'in yardımcılığını yapan (1673'ten başlayarak) Denis Papin, 167S'te boşlukla ilgili eneylerini ve boşluk yaratmada kullanılan makineleri anlattığı bir kitap yayınladı. Huygens tarafından ingiltere'ye gönderilip, Robert Boyle'un yanında çalışarak, adını taşıyan ünlü buharlı tencereyi ve güvenlik supabınıı buldu. 1687'den sonra Hessen-Kassel seçiciprensinin çağrısıyla Magdeburg Üniversitesi'nde matematik kürsüsünü yönetmeye başlayıp, 1690'da bir pistonun almaşık hareketiyle işleyecek makinenin ilk açıklamasını yaptı (birçok bakımdan çağında yapılanlardan çok ileri olan bu makine 1704-1707 arasında Kassel şatosunda denendi; ama bir süre sonra prens, yaptığı para yardımını kesip, verdiği buyrukla makineyi söktürdü). Yaygın inanışın tersine, buharlı değil, çarklarının kol gücüyle çalıştırıldığı bir tekne yapıp, Weser ırmağında denediyse de, ırmakta çalışan salcıların, işlerinin bozulacağını düşünerek tekneyi parçalamaları üstüne, Londra'ya dönerek sıkıntı içinde orada yaşadı ve bir buharlı tekne yapma tasarısını, kimseye kabul ettiremedi.

28 Haziran 2008 Cumartesi

Papatya


Bileşikgiller ailesinden çeşitli kır çiçeği türlerini belirten ortak ad. Dünyanın hemen her yanında yetişen, türleri'ne göre beyaz ya da turuncumsu sarı renkli çiçekler açan papatyaların çiçekleri haşlanarak suyu sindirim güçlüğü, soğuk algınlığı, adet güçlüğü, vb. rahatsızIıkIarda kullanılır. En yaygın papatya türleri arasında, çayırlarda yetişen Alman papatyası ya da kokulu papatya (Anthemis nobilis), papatya ya da küçük papatya (Matriearia ehamomilla), sarı papatya ya da boyacı papatyası (Anthemis tinetoria), kötü kokulu köpek papatyası (Anthemis cotula), sığır papatyası (Anthemis arvensis),
, vb. sayılabilir.

Papalık Devletleri

İtalya'nın orta kesimine, 756-1870 yılları arasında, papaların egemenliği altında bulunduğu sürece verilen ad. Günümüzdeki italya'nın Lazio, Umbria, Marche bölgelerini ve Emilia-Romagna bölgesinin bir bölümünü içeren Papalık Devletleri, Kutsal Roma-Germen imparatorluğu hükümdarları ile dindar halkın bağışladığı topraklar çevresinde gelişti. Toprakları, Karalenj sülalesinin (IX. yy.), daha sonra da Toscana kontesi Matilda'nın bağışlarıyla (1077) sürekli genişleyerek, aşağı Po havzasına kadar yayıldı. Rönesans dönemindeki papalar, Fransa krallarının da desteğiyle Romagna'daki çok sayıda küçük kenti ve Ancona'yı topraklarına kattılar.

1789'da Pius VI'nın papalıktan alınması ve topraklarında kısa ömürlü Roma Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla, Papalık Devletleri ortadan kalktıysa da, Viyana Kongresi'nde (1815) papaların egemenliği yeniden onaylandı. O tarihten sonra, Papalık Devletleri oldukça sakin bir dönem yaşadı. Bu arada gelişen liberal akıma, Pius IX (1846-1878) başlangıçta hoşgörülü baktı; ama 1849'da Roma Cumhuriyeti'nin kurulduğu ilan edilince, tutumunu sertleştirerek Roma'dan ayrıldı. Ertesi yıl, Fransız birliklerinin koruması altında kente döndüyse de, italyan birliğinin tamamlanmasını önleyemedi ve italyanların önce Marche ve Umbria'yı, 20 Eylül 1870'te de Roma'yı ele geçirmeleriyle, Papalık Devletleri yeniden ortadan kalktı. Pius IX ile sonraki üç papanın kendilerini Vatikan' da tutsak saymalarından sonra, Pius XI ile Mussolini arasında 11 Şubat 1929' da imzalanan Laterano Antlaşmaları'yla, Papalık Devletleri'nin yerini, toprakları çok daha sınırlı olan Vatikan devleti aldı (Bk. VATiKAN).